Autorka: Monika Kamińska, projektantka. Od 13 lat projektuję ubrania wyłącznie z naturalnych materiałów, a wełna merino jest dziś sercem mojej marki.
Wełna merino to najczęściej wybierany materiał do odzieży sportowej z naturalnych włókien i jednocześnie jeden z najbardziej niezrozumianych. Jedne z Was boją się, że gryzie, inne myślą, że nadaje się tylko na zimę, a jeszcze inne, że po pierwszym praniu skurczy się do rozmiaru dziecięcego. W tym przewodniku wyjaśniam, czym merino naprawdę jest, skąd biorą się jej właściwości i jak ją nosić oraz prać, żeby służyła latami.
Co to jest wełna merino?
Wełna merino pochodzi z owiec rasy merynos. To rasa wyhodowana w Hiszpanii, a dziś najwięcej wełny merino pochodzi z Australii i Nowej Zelandii. Merynosy żyją w klimacie, w którym latem jest upał, a zimą mróz, dlatego ich runo musi chronić i przed zimnem, i przed przegrzaniem. Tę samą pracę wełna wykonuje później w ubraniu.
Od zwykłej wełny owczej merino różni się przede wszystkim grubością włókna. Włókno merino jest bardzo cienkie, cieńsze niż ludzki włos, i dzięki temu miękkie oraz elastyczne. Właśnie dlatego z merino można robić nie tylko swetry, ale też koszulki noszone bezpośrednio na skórze, bieliznę i odzież sportową.
Co oznaczają mikrony na metce?
Grubość włókna wełny mierzy się w mikronach. Mikron to tysięczna część milimetra. Im mniejsza liczba, tym cieńsze włókno, a im cieńsze włókno, tym materiał jest delikatniejszy dla skóry. W wełnianych modelach kolekcji Non Toxic Activewear używamy wełny merino o grubości 17,6 mikrona, czyli bardzo cienkiej, którą nosisz bezpośrednio na ciele nawet na intensywnym treningu.
Jeśli marka nie podaje grubości włókna, warto o nią zapytać. To jedna z niewielu liczb, które naprawdę mówią coś o komforcie noszenia.
Czy wełna merino gryzie?
Uczucie gryzienia nie bierze się z tego, że coś jest wełną, tylko z grubości włókna. Grube włókna, niezależnie od tego, z jakiego surowca są, przy kontakcie ze skórą nie uginają się, tylko ją kłują. Tak opisuje to również The Woolmark Company, organizacja, która certyfikuje jakość wełny na świecie. Cienkie włókno merino ugina się przy skórze, dlatego dobrze zrobiona dzianina z merino nie gryzie.
Kiedy ktoś mówi mi, że wełna go gryzie, prawie zawsze okazuje się, że miał sweter z grubej wełny albo z mieszanki z akrylem, który drapie na swój sposób. Jeśli masz bardzo wrażliwą skórę, sprawdź na metce, czy sweter jest ze 100% merino, a przy odzieży sportowej, jaką grubość ma włókno.
Jak wełna merino reguluje temperaturę?
Włókno wełny wchłania parę wodną do swojego wnętrza. Według The Woolmark Company wełna może wchłonąć do 35% swojej masy, zanim zacznie być odczuwalnie mokra i kleić się do skóry. To dlatego w wełnie pocisz się inaczej niż w tworzywach syntetycznych: wilgoć nie zostaje na skórze jako mokra warstwa, tylko trafia do włókna, a potem jest oddawana na zewnątrz.
W praktyce oznacza to, że wełna grzeje, kiedy jest chłodno, i oddaje nadmiar ciepła, kiedy się rozgrzejesz. The Woolmark Company podaje, że dzianiny z wełny odprowadzają od skóry o 25% więcej wilgoci niż dzianiny z poliestru, co odpowiada odczuciu temperatury niższej nawet o 4 stopnie Celsjusza. Dlatego w merino nie marzniesz na przystanku i nie gotujesz się w ogrzewanym biurze.
Dlaczego merino nie zatrzymuje zapachu?
Zapach potu nie pochodzi z samego potu, tylko z bakterii, które go rozkładają. Na gładkim włóknie syntetycznym pot zostaje na powierzchni, bakterie mają idealne warunki, a zapach wnika w materiał tak głęboko, że często nie schodzi nawet po praniu. W wełnie wilgoć trafia do wnętrza włókna, a cząsteczki zapachu są uwalniane podczas wietrzenia.
Dlatego koszulkę z merino po treningu wystarczy zwykle przewietrzyć przez noc i można założyć ją ponownie. Mniej prania to mniej pracy, mniej zużytej wody i dłuższe życie ubrania.
Wełna merino w sporcie
To w sporcie merino pokazuje najwięcej. Na treningu ciało na zmianę się nagrzewa i wychładza: rozgrzewka, wysiłek, przerwa, powrót do domu. Materiał, który wchłania wilgoć i wyrównuje temperaturę, sprawdza się w każdej z tych faz, dlatego merino nosi się na siłowni, do biegania, na rowerze, na nartach i w górach.
Odzież sportowa z merino różni się od zwykłego swetra konstrukcją dzianiny. Jest cieńsza, bardziej elastyczna i dopasowana do ciała. Wełniane modele z naszej kolekcji Non Toxic Activewear są ze 100% wełny merino 17,6 mikrona i mają certyfikaty The Woolmark Company oraz ZQRX. Znajdziesz w niej koszulki i topy z wełny merino, staniki sportowe, kolarki i spodenki.
Uczciwie trzeba powiedzieć jedno: merino schnie wolniej niż poliester. W zamian dostajesz materiał, który nie zatrzymuje zapachu, nie wychładza Cię, kiedy jest mokry, i nie jest plastikiem, który nosisz na skórze przez kilka godzin w tygodniu.
Czy wełnę merino można nosić latem?
Tak, i to jedno z największych zaskoczeń dla osób, które pierwszy raz zakładają merino. Cienka dzianina z merino odprowadza wilgoć i nie przegrzewa, dlatego koszulka czy top z merino sprawdzają się na letnim treningu lepiej niż wiele materiałów, które kojarzą nam się z latem. Decyduje grubość włókna i grubość samej dzianiny, a nie słowo „wełna” na metce.
Jak prać wełnę merino?
Najważniejsza zasada brzmi: rzadziej, niż myślisz. Wełna nie zatrzymuje zapachu, więc często wystarczy przewietrzenie. Kiedy przychodzi czas na pranie, wybierz program do wełny w pralce albo pranie ręczne w chłodnej wodzie. Używaj płynu przeznaczonego do wełny, na przykład naszego płynu do prania wełny, bo zwykłe proszki są dla włókna zbyt agresywne. Nie używaj płynu do płukania i nie susz wełny w suszarce bębnowej. Susz na płasko, na ręczniku, z dala od kaloryfera, żeby ubranie nie rozciągnęło się na wieszaku. Zalecenia dla konkretnego produktu znajdziesz na jego karcie, w zakładce Skład i pielęgnacja.
Czy wełna merino się mechaci?
Tak, i to jest cecha wełny, nie wada. W ubraniach z merino kulki pojawiają się z czasem, w miejscach, które się ocierają, jest ich niewiele i są delikatne. Usuwa się je maszynką do kulek, co jest zwykłą pielęgnacją wełnianego swetra. Dla porównania w akrylu kulki są duże, jest ich dużo i pojawiają się bardzo szybko, często jeszcze zanim sweter trafi do szafy.
Jak rozpoznać dobrą wełnę merino w sklepie?
Najpierw przeczytaj skład. Napis „z wełną” albo „wool blend” oznacza zwykle niewielki dodatek wełny do akrylu lub poliestru. Szukaj składu 100% wełna merino. Przy odzieży sportowej sprawdź grubość włókna w mikronach i certyfikaty, takie jak The Woolmark Company czy ZQRX, które potwierdzają jakość surowca i warunki hodowli owiec.
Potem dotknij materiału. Dobra dzianina z merino jest sprężysta: kiedy ją rozciągniesz, wraca do swojego kształtu. To ta sama właściwość, dzięki której sweter z merino po kilku sezonach wygląda tak samo jak w dniu zakupu.
Wszystkie swetry z naszej kategorii swetry damskie z wełny merino są ze 100% wełny merino, a wełniana odzież sportowa z linii Non Toxic Activewear ze 100% merino 17,6 mikrona. Jeśli chcesz zobaczyć i dotknąć tych materiałów na żywo, zapraszam do naszego butiku przy Niecałej 7 w Warszawie.
Źródła: The Woolmark Company, „Wool is naturally breathable” oraz „Soft merino wool” (woolmark.com).
